آثار برخي گناهان از زبان امام سجاد(ع)

بارها در دعاي کميل اين جملات را زمزمه کرده ايم: اللّهم اغفرلي الذّنوب الّتي تهتک العصم، اللّهم اغفر لي الذّنوب الّتي تنزل النقم، اللّهم اغفرلي الذنوب الّتي تغيّر النّعم، اللّهم اغفرلي الذّنوب الّتي تحبس الدّعاء، اللّهم اغفرلي الذّنوب الّتي تنزل البلاء؛(1) خدايا بيامرز گناهاني را که پرده هاي عصمت را مي درد(و آبروي انسان را مي برد) خدايا بيامرز گناهاني را که بدبختي ها را فرو مي ريزد. خدايا ببخش گناهاني را که نعمت ها را تغيير مي دهد، خدايا ببخش گناهاني را که دعاي انسان را (از اجابت) حبس مي کند (و باز مي دارد) و خدايا ببخش گناهاني را که بلاها را نازل مي کند.

بارها و بارها اين پرسش هم براي خود ما مطرح بوده و هم مردم و جوانان پرسيده اند که چه گناهاني است که گرفتاري و بدبختي را در پي دارد؟ کدام گناهان است که نعمت هاي انسان را تغيير و باعث سلب نعمت ها مي شود؟ چه گناهاني است که مانع استجابت دعاهاي انسانها مي شود؟ و چه گناهاني باعث نزول بلاهايي چون سيل و زلزله و خشکسالي و...مي شود؟ سربسته هم جواب داده ايم که برخي گناهان عامل اين بيچارگي ها است. ولي جواب قانع کننده دادن نياز به مطالعه آثار تمامي گناهان دارد، تا يکي يکي استخراج نشود که چه گناهاني مانع استجابت دعا مي شود، و کدام گناه بلاها را نازل مي کند... به روايتي از سيد ساجدان زين عابدان، علي بن الحسين(ع) بر خوردم که يکجا به همه اين پرسشها پاسخ داده بود، و بر آن شدم که آن را در اختيار خوانندگان عزيز نيز قرار دهم.

الف: گناهاني که نعمت ها را تغيير مي دهد

خداوند آنچه از نعمت ها در زمين و اسمان است براي بهره برداري انسان آفريده است: هو الّذي خلق لکم ما في الارض جميعاً؛(2) او خدايي است که آنچه در زمين است همه را براي شما (انسان ها) آفريده.) و گاه نعمتهاي ويژه را نيز به انسان عنايت مي کند. ولي گاه اين نعمت ها را از انسان مي گيرد نه بخاطر اين که نعوذباللّه خزانه الهي تمام شده باشد، که تمام شدني نيست، و نه بخاطر بخل و امثال آن که ذات پاک او از هر عيب و نقصي مبرّا مي باشد. بلکه گناهي و يا گناهاني از انسان صادر مي شود که نعمت ها را از انسان مي گيرد و يا تغيير مي دهد، حال بايد ديد که کدام گناهان است که نعمت ها را تغيير مي دهد و يا از انسان مي گيرد.

محمد بن علي بن الحسين از احمد بن الحسن تا مي رسد به ابي خالد کابلي و او مي گويد: سمعت زين العابدين علي بن الحسين(ع) يقول: الذّنوب الّتي تغيّر النّعم:از امام زين العابدين شنيدم که هميشه مي فرمود:گناهاني که نعمتها را تغيير مي دهد (چهار تا است که) عبارت باشد از:

1 ظلم و ستم کردن به مردم

البغي علي النّاس؛ظلم و ستم کردن بر مردم(نعمت ها را تغيير مي دهد) لذا حکومت و سلطنت با کفر پيشگي دوام مي آورد ولي با ظلم و ستم پيشگي دوام نخواهد آورد.(3) خصوصاً ظلم در حق افرادي که پناهي جز خداوند ندارد به سرعت برق، آه مظلوم مي گيرد و نعمت را تغيير مي دهد.(4)

2 ترک عادت نيک

الزّوال عن العادة في الخير؛ از دست دادن عادت به کار خير و نيک گاه انسان عادت هاي خوبي دارد، مانند خرج دادن براي امام حسين(ع)، کمک به فقرا، عادت به خواندن قرآن و دعا و نماز شب، ترک اين عادات نيک که به راحتي به دست نيامده نعمت ها را از انسان مي گيرد و يا تغيير مي دهد.

3 ترک اختيار معروف

واصطناع المعروف؛ از دست دادن اختيار عمل معروف (و شناخته شده نزد عقل و شرع) ممکن است مراد ترک عادت اختيار معروف و عمل شناخته شده در نزد عقل و شرع باشد، شايد مقصود اين است که امر به معروف نکند و خود بدان عمل ننمايد.

4 کفران نعمت

وکفران النّعم؛ کفران نعمت نمودن. خداوند نعمتهاي بيشماري به ما داده است از نعمت بعثت و امامت گرفته تا نعمت هاي عادي و معمولي همچون سلامتي، عقل، انواع خوردني ها و پوشيدني ها. کفران اين نعمت ها نيز تغيير نعمت و يا زوال آن را به دنبال خواهد داشت.

5 شکر نعمت نکردن

وترک الشّکر؛ترک شکر (نعمت).

برترين شکر آن است که انسان نعمت را در مسير خودش به کار ببرد،(5) و ترک آن به اين است که در غير مسير صحيح استفاده کند، مثلاً جواني را در مسير گناه و فساد، مال را در مسير حرام و لهو و لعب و..به کار برد.

در ادامه حضرت سجاد به آيه قرآن استناد نموده: قال اللّه تعالي انّ اللّه لايغيّر ما بقومٍ حتّي يغيّروا ما بانفسهم؛(6) خداوند نعمتهاي خود را تغيير نمي دهد مگر آنکه مردم (بر اثر اعمال و رفتار و انديشه ناسالم) در خود تغيير بوجود آورند.(7)

استاد مطهري در ذيل آيه اليوم يئس الذين.... واخشون مي گويد: فلا تخشوهم ديگر از ناحيه آنها بيمي نداشته باشيد واخشون، از من بترسيد. بعد از اين که دينتان از بين برود يا ضعيف شود و هرچه که بر سرتان بيايد، بايد از من بترسيد از من بترسيد يعني چه؟ مگر خدا دشمن دين خودش است؟ نه! اين آيه همان مطلبي را مي گويد که در آيات زيادي از قرآن به صورت يک اصلي اساسي هست راجع به نعمتهايي که خداوند بر بنده اش تمام مي کند، مي فرمايد: ان اللّه لايغيّر ما بقومٍ حتّي يغيّروا ما بانفسهم(8) يا ذلک بانّ اللّه لم يک مغيّراً نعمةً انعمها علي قومٍ حتّي يغيّروا ما بانفسهم.(9)

مضمون اينست: خداوند هر نعمتي را که بر قومي ارزاني بدارد، آن نعمت را از آنها نمي گيرد مگر وقتي که آن مردم خودشان را از قابليت بيندازند يعني مگر اينکه آن مردم خودشان به دست خودشان بخواهند آن نعمت را ذايل کنند. اين مطلب اساساً يک اصل اساسي در قرآن مجيد است.(10)

ب: گناهاني که پشيماني مي آورد

پنج گناه است که پشيماني و حسرت شديدي را به دنبال دارد که به راحتي قابل جبران هم نيست:

1 قتل ناحق

حضرت سجاد(ع) در ادامه روايت فرمود: والذّنوب الّتي تورث النّدم قتل النّفس الّتي حرّم اللّه قال اللّه تعالي في قصّة قابيل حين قتل اخاه هابيل فعجز عن دفنه فاصبح من النّادمين؛(11) گناهاني که پشيماني مي آورند (يکي) کشتن نفس انساني است که خداوند (کشتن) او را حرام کرده است.

خداوند بلند مرتبه در قصّه قابيل آن زماني که برادرش هابيل را به قتل رساند و از دفن او عاجز شد(تا کلاغي را ديد که چيزي را دفن مي کند) مي فرمايد:(صبح کرد در حالي که پشيمان بود)

نمونه هاي فراوان در خاطرات زنداني ها در مجلات و روزنامه ها مي خوانيم که کساني که مرتکب قتل شده اند به شدّت پشيمان و نادم شده اند.

2 ترک صله رحم

و ترک صلة القرابة حتي يستغنوا؛ترک صله ارحام و بستگان تا آنجايي که بي نياز شوند ترک رابطه با دوستان و خويشاوندان از گناهاني است که حسرت و پشيماني و ندامت را به دنبال دارد که نمونه هاي آن را بخوبي در جامعه مي توانيم مشاهده کنيم.

3 ترک نماز در وقتش

و ترک الصّلوة حتي يخرج وقتها؛ترک نماز تا وقتش بگذرد در اين دنيا خصوصاً در آخرت حسرت طولاني را در پي خواهد داشت.

4 ترک وصيّت

و ترک الوصيّة؛ وصيّت نامه ننوشتن.

هستند کساني که وصيّتنامه نوشتن و يا وصيّت کردن را بد مي دانند، ولي نمي دانند که ممکن است مرگ ناگهاني دامن آنها را بگيرد، وصيّت ها و ديون مردم و مظالم آنها و يا نماز و روزه قضا داشته و وصيّت به آن را ترک کرده باشد، آنگاه دچار حسرت و پشيماني مي شود.

در ادامه اين فقره آمده که و ردّ المظالم؛يعني ردّ مظالم را ترک کند

مقصود اين است که گاه انسان مالي از مردم ضايع نموده که يادش رفته مربوط به چه کسي بوده است. براي اين گونه موارد خوب است مالي در راه خدا داده شود به عنوان ردّ مظالم و نيّت صاحبان مال تا روز قيامت جبران حق آنها شود، ترک اين مسئله نيز در قيامت پشيماني و حسرت را به دنبال دارد.

5 زکات ندادن

و منع الزّکاة حتّي يحضر الموت و ينغلق اللّسان؛ ندادن زکات تا زماني که مرگ فرا برسد و زبان بند آيد آنگاه مي شود که همين اموالي که زکاتش را نداده در اختيار ديگران قرار مي گيرد و آنها از آن استفاده مي کنند ولي عذاب زکات ندادن را صاحب مال بايد بچشد.

ج: گناهاني که عذاب و بدبختي را بدنبال دارد

و الذّنوب الّتي تنزل النقم؛ گناهاني که عذاب و بدبختي را نازل مي کند عبارت است از:

1 نافرماني ستمگرانه از آگاهان

عصيان العارف بالبغي؛ با ستم از انسان عارف و آگاه (و رهبران ديني) نافرماني نمودن.

سرپيچي از فرامين پيشوايان ديني، انبياء و امامان و مراجع عظام يکي از آثارش فرود آمدن عذاب الهي است که نمونه بارز آن درباره قوم نوح و قوم ثمود و عاد و... در تاريخ به ثبت رسيده است.

2 سرکشي در مقابل مردم

والتّطاول علي النّاس؛ سرکشي در مقابل مردم.

3 استهزاء ديگران

والاستهزاء بهم؛ ريشخند نمودن مردم و استهزاء نمودن آنان عذاب الهي را در پي دارد.

4 مسخره کردن ديگران

والسّخريّة منهم؛ مسخره کردن ديگران که قرآن به صراحت از آن نهي نموده و فرموده است شايد شخص مسخره شده از مسخره کننده بهتر باشد.(12)

د: گناهاني که روزي و قسمت را تغيير مي دهد

درست است که روزي تقسيم شده است و تلاش و کوشش در بدست آوردن آن نقش اصلي را دارد ولي برخي گناهان تلاش و سعي را هم بي اثر مي کند و باعث مي شود که از سهم روزي انسان کاسته شود. آن گناهان عبارت است از:

1 اظهار نداري

اظهار الفقر؛ خود را فقير نشان دادن

با همه کاستي بايد قبول کرد که در طول سي سال انقلاب تغييرات فراوان در زندگي مردم ايجاد شده و غالب مردم وضعشان بهتر شده است ولي متأسفانه عادت و رسم بر اين است که عدّه اي بنا دارند هميشه خود را فقير و ندار جلوه دهند، و هيچگاه حاضر نمي شوند نعمت هاي الهي را به زبان بياورند، اثر اين گونه فقرنمايي کم شدن رزق و روزي است.

2 نماز عشاء را نخواندن

والنّوم عن العتمة؛نماز عشاء را نخوانده خوابيدن

کلاً استخفاف به نماز عامل بي برکتي و کم شدن رزق است در ميان نمازها، ترک نماز عشاء و صبح نقش بيشتري در کم شدن رزق و بي برکتي دارد. درباره نماز صبح و قضا نمودن آن فرمود: و عن صلاة الغداة؛ خواب ماندن از نماز صبح

3 سبک شمردن نعمت ها

واستحقار النعم؛ حقير شمردن نعمت هاي الهي

تک تک نعمتهاي الهي براي انسان نقش حياتي دارد، همين هوا را توجّه کنيد که خيلي ها اصلاً جزء نعمت هاي الهي به حساب نمي آورند، وقتي آلوده کردند قدر آن را مي فهمند و همين طور سلامتي و...

حقير و کوچک شمردن نعمت ها، نعمت ها را از دست انسان مي گيرد.

4 از خدا شکايت کردن

برخي بنده ها بجاي بندگي به خداوند (نعوذ باللّه) مي خواهيم به خدا خدايي ياد بدهيم، و به او مي گوييم که اگر فلان گونه مي کردي بهتر بود. و هرگاه زبان به شکايت و گلايه باز مي کنيم، و حال آن که بايد توجّه داشته باشيم خداوند قادر مطلق دانا و حکيم مطلق است دادن هاي او از سر حکمت است و ندادن هاي او نيز از سر حکمت. ضرر شکايت از خداوند متوجّه شخص شاکي مي شود و رزق و روزي او کم مي شود. امام سجاد(ع) فرمود: وشکوي المعبود عزّ و جلّ؛ و شکايت نمودن از معبود(خداي) عزيز و جليل خويش (که روزي انسان را کم مي کند)

ه گناهاني که پرده ها را مي درد

والذّنوب الّتي تهتک العصم؛ گناهاني که پرده ها را مي درد عبارت است از:

1 شراب خواري

شرب الخمر؛ خوردن شراب

2 قمار بازي

واللعب بالقمار؛بازي نمودن(با آلات) قمار

3 مزاحهاي بيهوده

وتعاطي ما يضحک النّاس من اللغو و المزاح؛خنداندن مردم با سخنان لغو و بيهوده و مزاح(باطل و ناروا)

4 گفتن عيب ديگران

و ذکر عيوب النّاس؛ به زبان آوردن عيوب مردم که از گناهان کبيره است و ضررها و زيانهاي فراواني دارد از جمله پرده حرمت انسان را مي درد.

5 همنشيني با دودلان

و مجالسة اهل الرّيب؛ همنشيني با اهل شک و ترديد(و انسانهاي سست عقيده) (پرده عصمت را مي درد)

و گناهاني که بلاها را نازل مي کند

حضرت سجاد(ع) فرمود:والذّنوب الّتي تنزل البلاء؛ گناهاني که بلاء نازل مي کند عبارت است از:

1 کمک نکردن به درماندگان

ترک اغاثة الملهوف؛ ترک ياري رساني به فريادرسي درمانده هرجا نداي مظلومي بلند شد بايد مسلمانان ياري کنند اگر اين کار را ترک کنند منتظر بلا باشند مهم ترين مصداق مظلومين در اين دوران مي توان گفت: مردم مظلوم فلسطين، شيعيان جنوب لبنان، مردم مسلمان عراق و افغانستان و... مي باشند. لذا حضرت سجاد(ع) در ادامه فرمود:و ترک معاونة المظلوم؛ کمک نکردن به مظلوم (بلا نازل مي کند)

2 ترک امر به معروف و نهي از منکر

جامعه اسلامي به اين امر جدّي توجّه داشته باشند که ترک امر به معروف و نهي از منکر باعث مي شود جامعه را گناه و فساد بگيرد نتيجه آن اين مي شود که بلا نازل شود و دامن همه را بگيرد.

پيامبر اکرم(ص) فرمود: يک گنهکار در ميان مردم همانند کسي است که با جمعي سوار کشتي شود و به هنگامي که در وسط دريا قرار مي گيرد، تبري برداشته و به سوراخ کردن موضعي که در آن نشسته است بپردازد و هرگاه به او اعتراض کنند، در جواب گويد من در سهم خود تصرّف مي کنم. اگر ديگران او را از اين عمل خطرناک باز ندارند، طولي نمي کشد که آب دريا به داخل کشتي نفوذ کرده، يکبارگي همگي در دريا غرق مي شوند.(13) به اين جهت امام سجاد(ع) فرمود: يکي از گناهاني که بلاها را فرود مي آورد و تضييع الامر بالمعروف و النّهي عن المنکر؛(14) ضايع نمودن (و درست انجام ندادن) امر به معروف و نهي از منکر است

ز گناهاني که دشمنان را قدرت مي بخشد

والذنوب الّذي تديل الاعداء؛گناهاني که دشمنان را قدرت مي بخشد عبارت است از:

1 المجاهرة بالظلم؛آشکارا ستم کردن آري اگر در جامعه ظلم و ستم علني شد آرام آرام زمينه قدرت يافتن دشمنان نيز فراهم مي شود.

2 و اعلان الفجور؛ کارهاي بد را علني کردن (و تشييع فاحشه در جامعه نمودن)

3 واباحة المحظور؛حلال شمردن حرام ه توجّه شود اگر کسي حرام الهي را حلال شمارد فرق نمي کند در بحث مالي باشد و يا حجاب و مرزهاي ديني، بداند گامي براي تقويت دشمن برداشته است.

4 نافرماني از نيکان و عصيان الاخيار؛ و نافرماني (از فرمان) نيکان و برگزيدگان وجود پيشوايان ديني رحمت الهي است براي جوامع، هرجامعه از خوبان و پاکان خويش اطاعت کردند، دشمنان خود را زمين گير نمودند، و هرجامعه اي به پيشوايان ديني و خوبان و پاکان پشت کردند دشمنان بر آنها مسلط شدند، اگر اندکي نگاهي به تاريخ و عصر خود و دور و بر و همسايه هاي خويش داشته باشيم به خوبي اين مسئله را تصديق مي کنيم.

دلسوزان جامعه تلاش کنند زمينه حرمت شکني ها را از بين ببرند و اطاعت و پيروي از پاکان و خوبان و مراجع ديني را در جامعه نهادينه نمايند.

آري وقتي علي(ع) خانه نشين شد و مردم از او اطاعت نکردند، دشمنان اسلام قدرت گرفتند و اسلام را به حاشيه کشاندند و در طول تاريخ نيز اين قضايا تکرار شد، وقتي کوفيان از امام حسين(ع) حمايت نکردند، يزيد بر مدينه و مکّه مسلط شد و آنچه از دستش آمد جنايت کرد.

در تاريخ گذشته اين کشور هم آن زمان که شيخ فضل اللّه به دار زده شد و مرحوم آية اللّه کاشاني خانه نشين شد و مورد بي احترامي قرار گرفت دشمن دوباره مسلّط شد، در عراق وقتي خانه آية اللّه حکيم سنگباران شد بعثي ها قدرت گرفتند و وقتي آية اللّه سيد محمد باقر صدر به شهادت رسيد، ترک تازي بعثي ها بيشتر شد و امروز عدّه اي تلاش دارند در جامعه ما با برخي رفتارها زمينه برگشت دشمنان دين را فراهم نمايند.

5 والانطياع للاشرار؛ اطاعت از اشرار(عامل ديگري است براي قدرت يابي دشمن) حقا که بايد گفت سرچشمه سخنان معصومان مخزن اسرار الهي است. اگر کسي اتصال به علم الهي نداشته باشد هرگز نمي تواند اين گونه دقيق حرف بزند، و بعد از 1300 سال همچنان سخنانش زنده بماند، گويي که اين سخنان همين ديروز به مناسبت حوادث کشور گفته شده است و موبه مو به آثار اغتشاشات و عوامل ريشه اي آن اشاره دارد.

ح: گناهاني که عمر را کوتاه مي کند

برخي گناهان عامل کوتاهي عمر انسانها است که حضرت در اين باره مي فرمايد: والذّنوب الّتي تعجّل الفناء؛ و گناهاني که مرگ را نزديک مي کند شش گناه است.

1 قطيعة الرّحم؛ قطع رابطه کردن با (خويشاوندان نسبي و) رحم

2 واليمين الفاجرة؛ قسم ناحق (و دروغ)

3 والاقوال الکاذبة؛ سخنان دروغ(و دروغگويي)

4 والزّنا؛ زنا و کار خلاف عفّت که متأسفانه اثرش را در گوشه و کنار مي بينيم.

5 و سدّ طريق المسلمين؛بستن راه مسلمانان (راهگيري..)

6 وادعاء الامامة بغير حقّ؛ ادعاي امامت نمودن بناحق عمر را کوتاه مي کند.

ط. والذّنوب الّتي تقطع الرّجاء؛ گناهاني که اميد را قطع مي کند.

1 نا اميدي از خدا اليأس من روح اللّه؛(15) نا اميدي از رحمت خد

2 والقنوط من رحمة اللّه؛ نااميد شدن از رحمت الهي با اين که رحمت او همه هستي را زير بال خود گرفته و همه از کافر و موحد، ملحد و منافق، به يمن رحمت او روزي مي خورند.

3 والثّقة بغير اللّه؛اطمينان و تکيه کردن به غير خداوند

4 دروغ پنداشتن وعده هاي الهي و التّکذيب بوعداللّه؛ دروغ پنداشتن وعده خداوند.

ي گناهاني که هوا را تاريک مي کند

اين گونه نيست که فقط عوامل طبيعي در ظلماني شدن هوا مؤثر باشد، در واقع و پشت پرده اين حوادث مسائل معنوي نيز دخيل است. حضرت سجاد(ع) فرمود:والذّنوب الّتي يظلم الهواء؛ گناهاني که هوا را تاريک مي کند عبارت است از:

1 جادوگري والسّحر؛ جادوگري که متأسفانه در سالهاي اخير به شدّت در جامعه رواج يافته (حالا سحر واقعي و يا سحر نمايي) و جمعي از مردم نيز بر اين باورند که ريشه مشکلات آنها سحر و جادوي ديگران است. از مشکلات کاري گرفته تا بسته شدن بخت دختران.

2 پيشگويي کاهنانه: والکهانه؛ کهانه (و پيشگويي کاهنانه) که در اين زمينه نيز عدّه اي با باز کردن سرکتاب به پيشگويي هاي دروغپردازانه، و عجيب و غريب مردم را سرگرم نموده، زندگي ها را از هم مي پاشند و با کلّاشي پولهاي کلاني را به جيب مي زنند.

3 تنجيم والايمان بالنّجوم؛ ايمان داشتن به تنجيم (و خبر دادن از آينده)

مراد از تنجيم پيش بيني هوا، جهت شناسي و اطلاع از آسمان پيدا کردن نيست، بلکه مراد اين است که بر اساس اوضاع فلکي آينده جهان و بشريت را پيش بيني کردن از کارهايي است که حرام مي باشد، چون انسان تسلّط کامل بر اوضاع فلکي ندارد و آگاهي ناقص جز اخبار ناقص را در پي ندارد.

4 تکذيب تقديرات الهي و التکذيب بالقدر؛ دروغ پنداشتن تقديرات (الهي و قضا و قدر) نيز باعث تاريکي هوا مي شود. به اين نکته توجّه شود که قضاي الهي (حتميّت يافتن کارها) و قدر (اندازه هاي هر کار و عمل) الهي بر اساس رفتارهاي همه جانبه و اختياري ما ورق مي خورد.

5 عاق والدين و عقوق الوالدين؛ عاق پدر و مادر بودن(و رنجاندن آندو) نيز باعث تاريکي هوا مي شود.

ک: گناهاني که باعث آبروبري و کنار رفتن پرده ها مي شود

والذّنوب الّتي تکشف الغطاء؛ و گناهاني که پرده ها را کنار مي زند. عبارت است از گناهان ذکر شده در ذيل:

1 وامي را بگيرد و قصد ادا نداشته باشد

الاستدانة بغير نيّة الاداء؛ وام بگيرد و قصد اداي آن را نداشته باشد به قول معروف روغن زير آش نمي خوابد يکروزي اين نيّت سوء آشکار مي شود، و انسان موقعيّت قرض گرفتن را در جامعه از دست مي دهد.

2 اسراف نمودن؛ والاسراف في النفقة علي الباطل؛ زياده روي و اسراف در راه باطل.

3 بخل ورزي بر اهل و عيال؛ والبخل علي الاهل و الولد و ذوي الارحام؛ بخل ورزي (در پرداخت هزينه زندگي) همسر و فرزندان و خويشان.

4 بد اخلاقي و سوء الخلق؛ بد اخلاقي نمودن نيز پرده ها را کنار مي زند.

5 کم صبري؛ وقلّة الصّبر؛کم صبري (و بي صبري باعث رسوايي انسان مي شود).

6 تنبلي داشتن؛ و استعمال الضجر و الکسل؛(16) تنبلي و کسالت را پيشه قرار دادن.

7 اهانت به دينداران؛ و الاستهانة باهل الدّين ؛اهانت کردن (و تحقير نمودن به) دينداران (بخاطر دينشان).

ل گناهاني که دعا را حبس مي کند

والذّنوب الّتي تردّ الدّعا؛گناهاني که دعا را رد مي کند.

1 بد نيّتي

سوء النيّة؛ بد نيّتي است ممکن است مراد نيّت هاي غير الهي باشد و يا هدفهاي شوم و ناروا داشتن.

2 بد باطن بودن

و خبث السّريرة؛ بد بودن باطن و اينکه انسان خيرخواه مردم نباشد حالت حسودي و يا خوشحالي از گرفتاري مردم داشته باشد.

3 نفاق

والنّفاق مع الاخوان؛ با برادران ديني نفاق و دروئي کردن دعا را رد مي کند.

4 يقين به اجابت نداشتن

و ترک التصديق بالاجابة؛ تصديق به اجابت الهي را ترک کند (و باور و يقين به اجابت دعا نداشتن) در منابع توصيه شده است که آنچنان يقين به اجابت داشته باشيد گويا حاجات شما همين الآن آماده است و به سرعت برآورده مي شود.

5 تأخير نماز

و تأخير الصّلوات المفروضات حتّي تذهب اوقاتها؛ تأخير انداختن نماز از وقتش تا وقت آن بگذرد توجّه داريد که ترک نماز عامل کم شدن روزي هم هست اين مانعي ندارد که يک گناه چند اثر داشته باشد.

6 ترک صدقه

و ترک التّقرب الي اللّه عزّ و جلّ بالبرّ و الصدّقة؛ باصدقه دادن و کار نيک به خدا تقرّب پيدا نکردن از اين جمله فهميده مي شود که فقط نماز و دعا... عامل تقرّب به خدا نيست بلکه صدقه و انجام کار نيک اگر به قصد الهي باشد انسان را به خدا نزديک مي کند و از نظر معنوي انسان را رشد مي دهد.

7 بد زبان

واستعمال البذاء و الفحش في القول؛(17) فحش و ناسزا گفتن نکته اي که مردم خيلي کم به آن توجّه دارند.

م گناهاني که مانع باريدن باران مي شود

والذّنوب الّتي تحبس غيث السّماء؛گناهاني که باران آسمان را حبس مي کند

چند امر است که ضروري است در خشکسالي ها به آن توجّه جدّي تر بشود.

1 جور الحکّام في القضاء؛ جور و ستم حاکمان و قضات در قضاوت و داوري.

2 شهادت ناحق و شهادة الزّور؛ شهادت ناحق دادن.

3 و کتمان الشهادة؛ کتمان نمودن شهادت (حق).

4 زکات و قرض ندادن و منع الزّکاة و القرض و الماعون؛ زکات و قرض به ديگران، و وسائل زندگي را ندادن ماعون وسائلي مثل بيل، و کلنگ، تيشه و... را گويند.

5 بي رحمي به نيازمندان و قساوة القلب علي اهل الفقر و الفاقة؛ بي رحمي بر کساني که فقير و ندارند برخي معني کرده اند فقير و نيازمندي که قساوت قلب داشته باشد عامل ديگري است براي حبس باران.

6 ستم بر يتيمان و ظلم اليتيم و الارملة؛(18) ستم بر يتيمان و بيوه زنان

7 دست خالي رد کردن سائل

و انتهار السائل و ردّه بالليل؛نااميد کردن گدا (از در خانه) و ردّ او را (دست خالي يا از منزل) در شب اين مجموعه از گناهان در واقع در جواب کليدي ترين پرسشهاي جامعه مطرح شده است؟ چرا نعمتها تغيير مي کند؟ چه چيز باعث حسرت و پشيماني مي شود؟ چرا عذاب و بلا نازل مي شود؟ چرا پرده دري مي شود؟ چرا جوانمرگي فراوان شده است؟ چه گناهاني دشمن را تقويت مي کند؟ و عامل خشکسالي ها چيست؟ و چرا با اين همه اصرار دعاي ما مستجاب نمي شود؟ و پرسشهاي ديگر.

پي نوشت ها:

1. مفاتيح الجنان، شيخ عباس قمي، ص 102،دعاي کميل.

2. سوره بقره، آيه 29.

3. ر.ک: نهج البلاغه، خطبه 224.

4. اصول کافي، کليني، بيروت دارالصعب و التعارف، ج 2، ص 331، ح 5.

5. ر.ک: راغب اصفهاني، المفردات، تهران، دفتر نشرالکتاب، 1404، ص 265.

6. سوره رعد، آيه 11.

7. وسائل الشيعه، شيخ محمد حر عاملي، بيروت داراحياء التراث العربي، بي تا، 20 جلدي، ج 11، ص 519، ح 8.

8. سوره رعد، آيه 11.

9. سوره انفال، آيه 53.

10. امامت و رهبري، مرتضي مطهري، قم، صدرا، سوم، 1362، ص 133.

11. سوره حجرات، آيه 11.

12. تفسير نمونه، مکارم شيرازي، تهران، دارالکتب الاسلاميّه، ج 3، ص 38 37.

13. وسائل الشيعه، ج 11، ص 520.

14. در قرآن سوره يوسف، آيه 87 آمده لاتيأسوا من روح اللّه.

15. وسائل الشيعه، ص 520.

16. همان.

17. وسائل الشيعه، ج 11، ص 520.